Pierwsze okręty podwodne Hiszpanii i Stanów Zjednoczonych

Najbardziej interesujące były próby przeprowadzone 2 grudnia. Okręt poruszał się przez trzy godziny, w tym około dwóch w położeniu bojowym, a 40 minut w położeniu podwodnym. W czasie prób nad powierzchnią wody wystawał jedynie maszt z flagą, co umożliwiało wizualną kontrolę z góry nad ruchami jednostki. W czasie 40 minut w zanurzeniu okręt pokonał dystans 4 Mm. Całość prób w położeniu nawodnym i podwodnym trwała 7 godzin, a w ich czasie okręt przeszedł 22 Mm. Próby te pozwoliły określić, że okręt może bezpiecznie wychodzić w morze na 6-7 godzin. Jeden ze świadków prób opisywał je następująco: „Przed walką okręt zanurza się na głębokość 7,5 stopy i wtedy iluminatory kiosku znajdują się dokładnie nad lustrem wody W tym położeniu dowódca może łatwo odnaleźć jednostkę, którą zamierza zaatakować. W odpowiedniej chwili dowódca szybko zanurza okręt, tak że z wody wystaje tylko górna część kiosku. Wtedy okręt będzie zanurzony na 11 stóp, to ostatnie położenie przed atakiem, choć jednostka ma możliwość całkowicie skryć się pod wodą”.

Pocztówka z tego okresu. W górnej części załogi statków w Zatoce Kadyks obserwują próby okrętu w położeniu podwodnym. W dolnej części tryumfalny powrót okrętu podwodnego do Kadyksu po zakończeniu prób. Pocztówka ze zbiorów Alejandro A. Alamillo
Pocztówka z tego okresu. W górnej części załogi statków w Zatoce Kadyks obserwują próby okrętu w położeniu podwodnym. W dolnej części tryumfalny powrót okrętu podwodnego do Kadyksu po zakończeniu prób. Pocztówka ze zbiorów Alejandro A. Alamillo
Okręt w Kadyksie, prawdopodobnie około 1890 roku. / Zdjęcie: zbiory Alejandro A. Alamillo
Okręt w Kadyksie, prawdopodobnie około 1890 roku. / Zdjęcie: zbiory Alejandro A. Alamillo

W dniu 27 sierpnia 1889 roku przeprowadzono próbne strzelanie torpedowe. Wszystkie 3 wystrzelone torpedy trafiły z odległości 500 m w stojący na kotwicy cel.

Różnorodne próby ciągnęły się w Kadyksie, a później w Kartagenie do maja-lipca 1890 roku. Warto zaznaczyć, że wszystkie one, sądząc po informacjach prasowych, zakończyły się powodzeniem, tym nie mniej jednak komisja ekspertów oceniła jednostkę zdecydowanie krytycznie.

Dziobowa część kadłuba Peral w trakcie transportu po renowacji. / Zdjęcie: zbiory Alejandro A. Alamillo
Dziobowa część kadłuba Peral w trakcie transportu po renowacji.
Zdjęcie: zbiory Alejandro A. Alamillo

Po licznych debatach wydano ostatecznie opinię, że „wynalazek lejtnanta Perala w swej istocie nie przedstawia żadnej nowości, a okręt podwodny nie spełnia obietnic konstruktora… tym samym kwestia pływania podwodnego, na ile dotyczy ono obrony wybrzeża, nie wyszła poza fazę prób” Tym nie mniej jednak komisja odniosła się pozytywnie do samej idei Perala, któremu pozwolono zbudować drugi, większy okręt podwodny. Nowa, 120 tonowa jednostka, nie wyszła jednak poza fazę rysunków, a po śmierci konstruktora w 1895 roku, wszystkie prace przerwano.

Peral przeżył znacznie swego konstruktora. W dniu 7 czerwca 1890 jednostka została oficjalnie włączona w skład hiszpańskiej floty, a jej pierwszym dowódcą został właśnie sam Peral, który do tego czasu otrzymał stopień starszego lejtnanta.

W dniu 23 czerwca 1890 roku przeprowadzono ostatnie próby. Okręt podwodny przeprowadził w zanurzeniu dzienny i nocny atak na krążownik Colon. Oba ataki były skuteczne, a o okręcie na długie lata spokojnie zapomniano. Jednostka znajdowała się „w linii” do 1906 roku, stopniowo niszczejąc aż do mementu gdy została ustawiona w charakterze pomnika w Kartagenie.

Później, jeden z działaczy morskich analizując środki zastosowane przez rząd hiszpański w toku przygotowań do wojny ze Stanami Zjednoczonymi z goryczą zauważył: „Gdyby Hiszpanie posiadali wówczas 40-50 okrętów podwodnych Perala, przebieg wojny mógłby być zupełnie inny”. Nikolaj W. Mitiuckow

Tłumaczenie z języka rosyjskiego Maciej S. Sobański

Bibliografia:

Aguiler. A., Buques de la Armada Espanola. Cronicas y Datos del 1885 al. Presente, Madrit Editorial Naval. 1969.

Alden J. D., American steel Navy, Annapolis, Naval Institute Press 1972.

Conwa’s All the World’s Fighting Ships, London, Conway Maritime Press, 1985.

Holland// Dictionary of American Naval Fighting Ships Vol. III, Washington, Naval Department 1968.

Ledo Calabiug J., Buques de vapor de la Armada Espanola, Madrit Agualarga editores 1997.

Syrica W., Udar uzpod wody. Podwodnoje korablestrojenije bo wtoroj połowinie XIX wieka za rubieżom, „Fłotmaster” 1999 nr 1, 2000 nr 1.

Wojennyje fłoty i morskaja sprawocznaja kniżka na 1897 g., pod red. JIW wiel. Kniazia Aleksieja Michajłowicza, 1897.