Okręty podwodne na „parę”

Geneza powstania okrętów podwodnych na „parę”

Admiralicja brytyjska w 1913 roku była zainteresowana posiadaniem okrętów podwodnych, tzw. Fleet submarine, który charakteryzowałby się znaczną szybkością i byłby dzięki temu zdolny do operowania z głównymi siłami floty nawodnej. Pomysł zakładał by okręty podwodne operowały przed głównymi siłami w roli zwiadowców i zastawiały pułapkę na główne siły wroga, a w czasie bitwy mogły przedostać się na tyły wrogiej floty i zaatakować ją w czasie odwrotu.

HMS „Swordfish”, pierwszy brytyjski okręt podwodny o napędzie parowym. / Zdjęcie: domena publiczna
HMS Swordfish, pierwszy brytyjski okręt podwodny o napędzie parowym. / Zdjęcie: domena publiczna

Dowództwo Royal Navy planowało najpierw zbudowanie dwóch prototypów eksperymentalnych a po przeprowadzeniu testów tych jednostek zamówić całą serię. Pierwszymi zbudowanymi w latach 1912-1916 okrętami były HMS Nautilus i HMS Swordfish. Jednocześnie podjęto prace projektowe nad nowym typem jednostek z napędem parowych (typ J), który miał być mniejszy ale o podobnych cechach co typ K. Prace konstrukcyjne wykazały jednak że okręty te nie będą mogły spełniać oczekiwanych zadań i zrezygnowano z budowy tych jednostek na rzecz okrętów typu K.

Okręt podwodny K 3, wraz z okrętami nawodnymi.
Okręt podwodny K3, wraz z okrętami nawodnymi.

Admiralicja chciała posiadać jednostki mogące rozwijać prędkość nawodną do 21 węzłów, tak by móc dotrzymywać kroku okrętom liniowym (pancerniki i krążowniki). Niestety ówczesne silniki diesla były zbyt słabe i nie mogły zapewnić takich osiągów, dlatego zdecydowano się na wyposażenie tych okrętów w turbiny parowe. Takie rozwiązanie konstrukcyjne było nie lada wyzwaniem dla inżynierów, tym bardziej że ten napęd był stosowany na okrętach podwodnych przez krótki czas na przełomie XIX i XX wieku. Brakowało więc dobrych wzorców, które można by było zaadoptować w nowym projekcie. Zastosowanie napędu parowego było jednak rozwiązaniem dość ryzykownym i mało poznanym szczególnie na okrętach podwodnych. Napęd ten był zastosowany co prawda na okrętach podwodnych na przełomie XIX i XX wieku lecz szybko z tego rozwiązania zrezygnowano.

Odpowiedni projekt złożyła stocznia Vickers, która zaproponowała trzy śrubowy okręt podwodny napędzany na powierzchni turbinami parowymi z przekładniami i silnikiem wysokoprężnym. Po niewielkich zmianach w czerwcu 1915 r. stocznia otrzymała zamówienie na pierwsze dwa okręty K3 i K4 a w sierpniu zamówiono 12 następnych okrętów tego typu a w 1917 dodatkowym 7 (z czego później anulowano 4).

Okręt podwodny K 12.
Okręt podwodny K12.