Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji – budowa wojskowych kompetencji AI
16 lipca obchodzony jest Dzień Sztucznej Inteligencji – święto społeczności informatycznej. Jest to czas analizy wpływu technologii AI na życie codzienne oraz docenienia wkładu twórców rozwiązań optymalizujących sposób funkcjonowania i pracy.
W strukturach Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni za realizację tych zadań od roku odpowiada Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji. CISI, jako wyspecjalizowana jednostka, rozwija kompetencje i gotowość operacyjną w zakresie wdrażania rozwiązań AI dla resortu obrony. Realizacja działań koncepcyjnych oraz projektowo-programowych przebiega w sposób intensywny, co potwierdza rolę sztucznej inteligencji jako kluczowego elementu systemu bezpieczeństwa narodowego.
Pierwsze prace koncepcyjne i doktrynalne w zakresie wdrażania sztucznej inteligencji w Siłach Zbrojnych RP rozpoczęto kilka lat temu. W 2024 roku w resorcie obrony narodowej wdrożono „Resortową strategię sztucznej inteligencji do roku 2039”. Realizacja jej założeń wiązała się z wprowadzeniem zmian organizacyjnych w MON, w tym utworzeniem jednostek odpowiedzialnych za implementację tej technologii w SZ RP. W marcu 2025 roku Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zatwierdził „Koncepcję organizacji i funkcjonowania Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji”, dokument uruchamiający proces tworzenia nowej komórki organizacyjnej w ramach Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.
Nadrzędnym celem Centrum jest wypracowanie trwałych zdolności umożliwiających bezpieczne i kontrolowane wykorzystanie AI w procesach dowodzenia, ochronie cyberprzestrzeni oraz rozwoju systemów wojskowych. Utworzenie Centrum jest elementem strategii resortu obrony narodowej w zakresie uzyskania przewagi technologicznej, która w obszarze sztucznej inteligencji ma kluczowe znaczenie dla skuteczności działań na współczesnym polu walki. Po roku działalności poziom kompetencji zespołu specjalistów pozwala na wdrażanie kolejnych projektów, a samo Centrum stało się centralnym punktem implementacji technologii AI w Siłach Zbrojnych RP.
Proces wdrażania projektów przebiega w sposób metodyczny, w ścisłym współdziałaniu z użytkownikami operacyjnymi. Współpraca ta umożliwia wskazanie priorytetowych obszarów implementacji oraz zdefiniowanie wymaganych funkcjonalności. Priorytetem Centrum jest dostarczenie rozwiązań użytecznych i przystępnych dla użytkownika końcowego, spełniających jednocześnie wymóg autonomiczności w procesie opracowania, wdrożenia i eksploatacji. W tym celu rozwijane są kompetencje kadry specjalistycznej oraz budowana jest resortowa infrastruktura obliczeniowa o wysokiej wydajność.
Kluczowe obszary zastosowania systemów sztucznej inteligencji obejmują w szczególności cyberbezpieczeństwo, budowę świadomości sytuacyjnej pola walki oraz wsparcie procesów decyzyjnych dowództwa na wszystkich szczeblach.
Sztandarowym projektem wdrożonym już do użytkowania jest platforma AIRON. Jest to wewnątrzresortowa platforma sztucznej inteligencji, opracowana, zarządzana i wdrożona przez Centrum. Jest to kompleksowe narzędzie zaprojektowane by wspierać żołnierzy, pracowników cywilnych oraz kadrę dowódczą w podejmowaniu decyzji. System gwarantuje bezpieczne przetwarzanie danych w nadzorowanych i odseparowanych środowiskach. Platforma AIRON nie jest pojedynczą aplikacją, lecz zaawansowanym ekosystemem działającym jako bezpieczny hub dostępowy dla usług sztucznej inteligencji, którego kluczowym wyróżnikiem jest wielopoziomowa architektura dostosowana do rygorystycznych wymogów wojskowych. W ramach platformy funkcjonują odrębne instancje produktu dedykowane systemom jawnym oraz niejawnym, co zapewnia pełną izolację danych wrażliwych od sieci zewnętrznych zgodnie z obowiązującymi klauzulami tajności.
Na bazie platformy AIRON realizowane są projekty ukierunkowane na priorytetowe obszary wdrażania sztucznej inteligencji. Projekt AIRON TACTIC przewiduje zastosowanie technologii Edge AI na szczeblu taktycznym w celu lokalnej obsługi modeli językowych LLM i GenAI w trybie offline, co stanowi wsparcie dla procesu decyzyjnego dowódcy. Projekt AIRON VISION dedykowany jest analizie danych z sensorów wizyjnych, takich jak autonomiczne bezzałogowe platformy lądowe i powietrzne oraz systemy kamer w wozach bojowych, w celu generowania opisów rzeczywistości przy użyciu modeli AI. Działania w ramach projektów AIRON HYDRA oraz AIRON CYBER dotyczą podnoszenia poziomu cyberbezpieczeństwa resortowych systemów informatycznych, gdzie AIRON HYDRA pełni funkcję wieloagentowego systemu AI wspierającego analizę bezpieczeństwa kodu w środowiskach odizolowanych typu air-gapped.
Wdrożone rozwiązanie uwzględnia aktualne kierunki rozwoju cyberbezpieczeństwa, przejawiające się przejściem od wykorzystania pojedynczych modeli AI ku złożonym systemom agentowym. W ramach tej architektury priorytetem staje się walidacja wyników oraz proces decyzyjny, a nie wyłącznie zdolności pojedynczej instancji modelu. Projekt AIRON CYBER obejmuje m.in. rozwój dedykowanych algorytmów, w tym w szczególności procesów Digital Forensics and Incident Response (DFIR). Etap ten jest kluczowy dla analizy incydentów, gdyż umożliwia rekonstrukcję zdarzeń w systemie, co pozwala na ustalenie przebiegu ataku, identyfikację aktywności podejrzanych użytkowników oraz metod ukrywania śladów przez adwersarza.
Oprócz realizacji projektów własnych, Centrum podejmuje współpracę z jednostkami naukowymi oraz podmiotami przemysłowymi. W zakresie wsparcia procesów decyzyjnych koordynowane są prace nad demonstratorem technologii budowy świadomości sytuacyjnej, realizowane wspólnie z Instytutem Badawczym IDEAS. System ten, wykorzystując cyfrowego bliźniaka terenu oraz algorytmy AI, służy do modelowania sytuacji operacyjnej i generowania wariantów działania, z założeniem integracji z systemami dowodzenia Sił Zbrojnych RP, w tym z np. systemem BMS LEGION. Współpraca z IB IDEAS obejmuje również obszar cyberbezpieczeństwa.
Równolegle zawierane są umowy z podmiotami z sektora przemysłowego oraz nawiązano współpracę ze społecznością SpeakLeash, twórcami rodziny otwartych modeli językowych Bielik.AI. Działania te mają na celu transfer wiedzy oraz opracowanie wojskowego modelu językowego zaimplementowanego na urządzeniach Edge AI do wsparcia działań operacyjnych.
Ważnym elementem aktywności Centrum jest rozwój nowoczesnych narzędzi komunikacji cyfrowej. Opracowywany Wirtualny Asystent WWW ma na celu optymalizację komunikacji resortu z podmiotami zewnętrznymi poprzez zapewnienie całodobowego dostępu do oficjalnych i zweryfikowanych informacji, a także wsparcie procesów rekrutacyjnych. Projekt, realizowany w modelu usługowym, zakłada możliwość skalowania, integracji za pomocą interfejsów API oraz stałą optymalizację odpowiedzi w oparciu o mechanizmy pętli zwrotnej.
W ramach prac wdrożeniowych specjaliści Centrum realizują budowę modułu AI w systemie powszechnej detekcji środków napadu powietrznego rozwijanym przez DKWOC, ukierunkowanego na poprawę wykrywania i klasyfikacji zagrożeń oraz wsparcie procesu decyzyjnego w obronie powietrznej. Prowadzone są również prace nad rozwiązaniem w zakresie monitorowania transportów wojskowych i cywilnych na rzecz SZ RP i NATO, a także kontynuowana jest współpraca z przemysłem nad implementacją narzędzi AI w systemach świadomości sytuacyjnej klasy BMS dla aktualnie użytkowanych i nowo pozyskiwanych platform bojowych.
Szczególnie istotnym obszarem działań Centrum, kluczowym z punktu widzenia autonomiczności wykorzystania technologii sztucznej inteligencji, jest budowa dedykowanego środowiska i infrastruktury obliczeniowej resortu. Realizacja tego zadania zostanie sfinansowana w ramach programu SAFE i obejmie w szczególności budowę własnych superkomputerów, które będą służyć do świadczenia usług AI oraz trenowania i rozwijania systemów sztucznej inteligencji.
W konkluzji należy stwierdzić, że sztuczna inteligencja w nowoczesnych siłach zbrojnych stanowi narzędzie pozwalające na uzyskanie przewagi operacyjnej poprzez zwiększenie tempa i precyzji działań. W obliczu rosnącej ilości danych na współczesnym polu walki, AI pełni funkcję mnożnika siły, skracając pętlę decyzyjną „obserwuj – orientuj się – decyduj – działaj”. Przekłada się to na wymierną przewagę w obszarze rozpoznania, analizy informacji oraz czasu reakcji, umożliwiając szybsze wypracowanie i realizację decyzji dowódczych.
Współczesne i przyszłe pole walki, zwłaszcza w kontekście modernizacji technicznej platform bojowych Sił Zbrojnych RP, będzie wiązało się z przetwarzaniem bardzo dużych zbiorów danych. Kluczowym czynnikiem sukcesu stanie się zdolność do ich szybkiej analizy i interpretacji, wspierającej skuteczne planowanie oraz prowadzenie działań. W tym kontekście implementacja rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji będzie stanowić jeden z najważniejszych elementów budowania zdolności operacyjnych i utrzymania przewagi nad potencjalnym przeciwnikiem.
W połowie 2026 roku Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji jest jednostką skupiającą wykwalifikowaną kadrę wojskową oraz cywilną, odpowiedzialną za wdrażanie technologii sztucznej inteligencji w Siłach Zbrojnych RP. Działalność Centrum jest realizowana z pełnym uwzględnieniem strategicznego znaczenia AI oraz zmian w charakterze współczesnych działań zbrojnych, jakie niesie ze sobą ten proces.
Źródło: Wojsko Polskie
Warto posłuchać i przeczytać:
